Książki w oprawach z ludzkiej skóry

Obrzydliwość czy osobliwość?

Oprawa książki wykonana ze skóry człowieka jest wyrobem tzw. antropodermicznego introligatorstwa.

Od strony technicznej ludzka skóra jako materiał „posiada większą spoistość w strukturze od zwierzęcej i jest najsilniej zbudowana w okolicy brzucha. Skórę ludzką garbuje się podobnie jak wszystkie inne skóry zwierzęce”. Jednak „z punktu widzenia estetyki stosowanie skóry ludzkiej do oprawy książek wydaje się nieusprawiedliwione, choćby dlatego, że barwa brudno-biała, wzgl. żółta nie bardzo jest przyjemna dla każdego oka”¹, jak pisano w artykule w Polskiej Gazecie Introligatorskiej jeszcze w 1930 roku powołując się na francuski „Podręcznik dla garbarzy” Jerzego Petita*.

Poszukiwacz, Leonard Rosadziński

Szlachetna pasja i nieskrywane tajemnice bibliofila

Jak rodzi się miłość do książek i pasja ich kolekcjonowania? Czy tak, jak u Leonarda Rosadzińskiego, autora „Poszukiwacza”?

„Przeglądając czy czytając książki słyszałem szelest przewracanych kartek, ich piękną muzykę i czułem zapach starego papieru, podziwiałem kunszt dawnych introligatorów i mistrzostwo typografów w posługiwaniu się ruchomą czcionką.”

Powyższe pięknie opisane odczucia są znane niejednemu miłośnikowi książek. Sama podpisuję się pod nimi obiema rękami.

Oprawca, czyli co łączy kata z introligatorem

W ostatnim czasie pojawiła się wiadomość, że podczas II wojny światowej w niemieckim obozie koncentracyjnym w Buchenwaldzie ludzka skóra służyła między innymi do oprawiania książek za sprawą wyjątkowo okrutnej kobiety Ilse Koch, głównej nadzorczyni i małżonki komendanta. W tym przypadku określenie oprawca w swym dwojakim znaczeniu odnosi się do jednej i tej samej osoby. Choć oprawy z ludzkiej skóry zdarzały się w historii świata już wcześniej, to właśnie wspomniany fakt zainspirował mnie do poszukiwania etymologii tego słowa.

Sposoby układania książek na regale i co mówią one o właścicielu

Mówi się że książki są zwierciadłem duszy. Mogą być wręcz cegłami rozbudowującymi wiedzę, osobowość i życiowe pragnienia. Prezentowanie swojej biblioteczki jest pokazywaniem siebie.

Sposobów na zorganizowanie regału jest wiele, a każdy właściciel książek ma swój własny klucz, według którego ułożona jest jego biblioteczka. Trzymamy książki ustawione “pod siebie” albo reprezentacyjnie – estetycznie pod kątem wizualnym, ale niekoniecznie dogodnie dla czytelnika.

Poniżej przedstawiam 6 sposobów układania książek na regale i tym samym 6 typów właścicieli domowych biblioteczek.

Kształt książki. Dlaczego książka jest prostokątna i dlaczego jest nam z tym dobrze?

„I’m in love with the shape of you”, czyli „Jestem zakochany w twoim kształcie” śpiewa Ed Sheeran jakiejś kobiecie, a namiętny(!) czytelnik i bibliofil - książce, która od wieków jest najczęściej prostokątna w widoku od przodu. Jest to fakt tak mocno zakorzeniony w ludzkiej świadomości, że nie polemizuje się z nim ani nie zastanawiamy się, dlaczego tak jest.

A jest to niezwykle ciekawe zagadnienie, przy którym warto jest się zatrzymać, bo przyczyny dzisiejszego kształtu książki są aż trzy.

Turystyczna biblioteczka z XVII wieku - prekursor czytnika

Turystyczna biblioteczka z XVII wieku

Podróżujący czytelnicy w dzisiejszych czasach mają niebywałą wygodę w postaci czytników książek. Ale tradycjonaliści wolą taszczyć papierowe wydania w bagażu. Nie od dziś! Cztery jakobińskie podróżnicze biblioteki wykonane w Anglii na początku XVII wieku (dwie z nich są obecnie w Wielkiej Brytanii i dwie w Stanach Zjednoczonych) uważane są za pierwszy rodzaj przenośnej biblioteki. W kolejnych stuleciach podobne podróżne biblioteczki stosowane były często.

Biblia Nyska - przepiękny manuskrypt z XIV wieku

Biblia Nyska

Mało znany egzemplarz przepisanej w języku łacińskim i bogato zdobionej ręcznie księgi, której 496 kart wykonanych jest z pergaminu (czyli podłoża pisarskiego ze skóry zwierzęcej) jest w posiadaniu Muzeum Powiatowego w Nysie w województwie opolskim.

Co tak naprawdę wynalazł Gutenberg i jak się to dla niego skończyło

Johannes Gutenberg
(źródło: domena publiczna)

Obiegowa opinia mówi, że Niemiec z Moguncji Johannes Gutenberg wynalazł druk, a w szczególności ruchomą czcionkę. A g… ekhm… wcale nie prawda!

Ruchoma czcionka została użyta już na początku XI wieku w Chinach przez 畢昇(😄 czytaj: Bi Sheng). Rzemieślnik ten ukształtował w glinie z osobna każdy pisemny znak graficzny, a potem je wypalił, by stwardniały. Dzięki temu uzyskał stemple wielokrotnego użytku, które można było dowolnie zestawiać w celu uzyskania różnorodnych tekstów. Czcionki metalowe, podobne do tych, jakie zastosował Gutenberg, były używane w Chinach i Korei już w XIII wieku. 
Dalekowschodnie kultury nie miały jednak prasy drukarskiej!