Książki w oprawach z ludzkiej skóry

Obrzydliwość czy osobliwość?

Oprawa książki wykonana ze skóry człowieka jest wyrobem tzw. antropodermicznego introligatorstwa.

Od strony technicznej ludzka skóra jako materiał „posiada większą spoistość w strukturze od zwierzęcej i jest najsilniej zbudowana w okolicy brzucha. Skórę ludzką garbuje się podobnie jak wszystkie inne skóry zwierzęce”. Jednak „z punktu widzenia estetyki stosowanie skóry ludzkiej do oprawy książek wydaje się nieusprawiedliwione, choćby dlatego, że barwa brudno-biała, wzgl. żółta nie bardzo jest przyjemna dla każdego oka”¹, jak pisano w artykule w Polskiej Gazecie Introligatorskiej jeszcze w 1930 roku powołując się na francuski „Podręcznik dla garbarzy” Jerzego Petita*.

Poszukiwacz, Leonard Rosadziński

Szlachetna pasja i nieskrywane tajemnice bibliofila

Jak rodzi się miłość do książek i pasja ich kolekcjonowania? Czy tak, jak u Leonarda Rosadzińskiego, autora „Poszukiwacza”?

„Przeglądając czy czytając książki słyszałem szelest przewracanych kartek, ich piękną muzykę i czułem zapach starego papieru, podziwiałem kunszt dawnych introligatorów i mistrzostwo typografów w posługiwaniu się ruchomą czcionką.”

Powyższe pięknie opisane odczucia są znane niejednemu miłośnikowi książek. Sama podpisuję się pod nimi obiema rękami.

Oprawca, czyli co łączy kata z introligatorem

W ostatnim czasie pojawiła się wiadomość, że podczas II wojny światowej w niemieckim obozie koncentracyjnym w Buchenwaldzie ludzka skóra służyła między innymi do oprawiania książek za sprawą wyjątkowo okrutnej kobiety Ilse Koch, głównej nadzorczyni i małżonki komendanta. W tym przypadku określenie oprawca w swym dwojakim znaczeniu odnosi się do jednej i tej samej osoby. Choć oprawy z ludzkiej skóry zdarzały się w historii świata już wcześniej, to właśnie wspomniany fakt zainspirował mnie do poszukiwania etymologii tego słowa.

I po co ci ten blog?

No właśnie. “Po co ci ten blog?” – pytają. Prywatnych stron internetowych jest już tak wiele, że każdej nowo powstałej trudno jest się wybić ponad inne. Zainteresowanie blogami maleje, bo bardziej przystępna dla odbiorcy okazuje się krótka forma wypowiedzi zobrazowana dobrej jakości zdjęciem. Słyszy się, że prywatne strony internetowe powoli wymierają. Zdarza się, że doświadczony i popularny bloger zaprzestaje swojej działalności.

Sposoby układania książek na regale i co mówią one o właścicielu

Mówi się że książki są zwierciadłem duszy. Mogą być wręcz cegłami rozbudowującymi wiedzę, osobowość i życiowe pragnienia. Prezentowanie swojej biblioteczki jest pokazywaniem siebie.

Sposobów na zorganizowanie regału jest wiele, a każdy właściciel książek ma swój własny klucz, według którego ułożona jest jego biblioteczka. Trzymamy książki ustawione “pod siebie” albo reprezentacyjnie – estetycznie pod kątem wizualnym, ale niekoniecznie dogodnie dla czytelnika.

Poniżej przedstawiam 6 sposobów układania książek na regale i tym samym 6 typów właścicieli domowych biblioteczek.

Kształt książki. Dlaczego książka jest prostokątna i dlaczego jest nam z tym dobrze?

„I’m in love with the shape of you”, czyli „Jestem zakochany w twoim kształcie” śpiewa Ed Sheeran jakiejś kobiecie, a namiętny(!) czytelnik i bibliofil - książce, która od wieków jest najczęściej prostokątna w widoku od przodu. Jest to fakt tak mocno zakorzeniony w ludzkiej świadomości, że nie polemizuje się z nim ani nie zastanawiamy się, dlaczego tak jest.

A jest to niezwykle ciekawe zagadnienie, przy którym warto jest się zatrzymać, bo przyczyny dzisiejszego kształtu książki są aż trzy.

W otchłani mroku, Marek Krajewski / Wrocław

Moja ocena: 7/10

Dzisiejszy Wrocław to piękne miasto, które jest jednym z największych ośrodków kulturalnych i intelektualnych naszego kraju.

Jego specyficzny klimat i urodę tworzą między innymi zabytkowe kamienice wybudowane w XIX i początkiem XX wieku w różnych stylach architektonicznych. Pomimo poważnych wojennych zniszczeń zachowało się ich ponad 8 tysięcy! Jest to największe skupisko tego typu budownictwa w Polsce i jedno z największych w Europie. Dzięki temu, że sukcesywnie poddawane są renowacji, wiele z nich wygląda imponująco i przepięknie.

Jednak w 1947 roku Wrocław był szary, zniszczony i niebezpieczny. Jeśli tylko zechcemy, to przez ówczesne ulice możemy podążyć za Edwardem Popielskim, bohaterem serii książek Marka Krajewskiego, do której należy „W otchłani mroku”.

Targi antykwaryczne w Wielkiej Brytanii

Targi książek odbywają się corocznie już w kilku miastach w Polsce w różnych terminach. Czytelnicy mają zatem wiele możliwości, by spotkać się z autorami i kupić najnowsze książki. Co jednak z miłośnikami wydań dawnych i tych starych książek edytorsko dopracowanych (co dziś niestety nie bywa standardem)? Może byłoby dobrym pomysłem zorganizowanie choć raz w roku takiego wydarzenia?

W Wielkiej Brytanii co tydzień lub dwa przez cały rok w jakimś mieście odbywają się targi antykwaryczne. I na każdym są tłumy odwiedzających!

Kultura rozmów w Internecie nie tylko o książkach

Rozmowa w publicznej sferze Internetu dotyczy głównie przekazywania sobie wzajemnie informacji oraz wymiany poglądów. Pozyskiwanie w ten sposób wiedzy jest w dzisiejszych czasach niesamowicie popularnym, bo prostym i dogodnym sposobem. Aby sposób taki przysparzał nam jedynie korzyści, nie może dostarczać negatywnych emocji. Dochodzi jednak do nich bardzo często w momentach, gdy podczas wymiany zdań nerwy biorą górę i determinują tok rozmowy. Nie jest to pozytywnym skutkiem dla żadnej ze stron. Niestety, w Internecie jesteśmy świadkami lub uczestnikami kłótni zbyt często, nawet jeśli to nie my inicjujemy sprzeczkę.

Turystyczna biblioteczka z XVII wieku - prekursor czytnika

Turystyczna biblioteczka z XVII wieku

Podróżujący czytelnicy w dzisiejszych czasach mają niebywałą wygodę w postaci czytników książek. Ale tradycjonaliści wolą taszczyć papierowe wydania w bagażu. Nie od dziś! Cztery jakobińskie podróżnicze biblioteki wykonane w Anglii na początku XVII wieku (dwie z nich są obecnie w Wielkiej Brytanii i dwie w Stanach Zjednoczonych) uważane są za pierwszy rodzaj przenośnej biblioteki. W kolejnych stuleciach podobne podróżne biblioteczki stosowane były często.

Zaginiony pamiętnik Don Juana, Douglas Carlton Abrams / Sewilla

Moja ocena: 6/10

„Zaginiony pamiętnik Don Juana” w Sewilli,
mieście w którym łączą się style
południowoeuropejskie i arabskie.

„Kto nie widział Sewilli, nie widział cudu” zaczęto mówić w złotym okresie miasta - w XVI wieku, kiedy prawdopodobnie żył tam sławny uwodziciel Don Juan Tenorio. Sewilla zachwyca też dzisiaj. Specyficzną atmosferą w której czuć dawne czasy, wąskimi uliczkami, niezwykłą architekturą, roztańczonymi ulicami dzięki zmysłowemu flamenco, oryginalnymi ręcznie malowanymi kafelkami azulejos na każdym kroku, drzewkami pomarańczowymi. Odurza słońcem i rozpieszcza winem o smaku dorodnej kuli winogrona zaprawionej ekscytacją.

Biblia Nyska - przepiękny manuskrypt z XIV wieku

Biblia Nyska

Mało znany egzemplarz przepisanej w języku łacińskim i bogato zdobionej ręcznie księgi, której 496 kart wykonanych jest z pergaminu (czyli podłoża pisarskiego ze skóry zwierzęcej) jest w posiadaniu Muzeum Powiatowego w Nysie w województwie opolskim.

Kwiat lotosu, Maria Rodziewiczówna

Moja ocena: 10/10

Kwiat lotosu, Maria Rodziewiczówna

Jak bardzo zwodnicza jest okładka „Kwiatu lotosu” wydanego przez Edipresse!

Przede wszystkim powieść ta nie powinna być klasyfikowana jako literatura kobieca, ponieważ porusza zagadnienia ogólnoludzkie, które nie mogą być dzielone podług płci.

Tytuł nie jest określeniem piękności lica damy w koronkach widocznej na okładce, która nota bene w książce nie występuje, bo kwiat lotosu jest tutaj odniesieniem do buddyjskiej mantry wypowiadanej w celu przekształcenia negatywnych odczuć w drodze do oświecenia. Lotos jest w religii indyjskiej symbolem czystości duchowej oraz życiowego celu i to właśnie definiuje ideę powieści, jaką jest kwestia wolności umysłu i duszy człowieka. 

Główny bohater pragnie osiągnąć ją odrzucając normy i zasady społeczne. Czy rzeczywiście tędy droga?

Co tak naprawdę wynalazł Gutenberg i jak się to dla niego skończyło

Johannes Gutenberg
(źródło: domena publiczna)

Obiegowa opinia mówi, że Niemiec z Moguncji Johannes Gutenberg wynalazł druk, a w szczególności ruchomą czcionkę. A g… ekhm… wcale nie prawda!

Ruchoma czcionka została użyta już na początku XI wieku w Chinach przez 畢昇(😄 czytaj: Bi Sheng). Rzemieślnik ten ukształtował w glinie z osobna każdy pisemny znak graficzny, a potem je wypalił, by stwardniały. Dzięki temu uzyskał stemple wielokrotnego użytku, które można było dowolnie zestawiać w celu uzyskania różnorodnych tekstów. Czcionki metalowe, podobne do tych, jakie zastosował Gutenberg, były używane w Chinach i Korei już w XIII wieku. 
Dalekowschodnie kultury nie miały jednak prasy drukarskiej!

Moje skradzione życie, Renée Villancher

Książka "Moje skradzione życie"

Gdyby „Moje skradzione życie” było powieścią, to uznałabym, że autorka straciła umiar zsyłając tak wiele nieszczęść na swą Bogu ducha winną bohaterkę. Los nie może być przecież aż tak niesprawiedliwy! Jednak wspomnienia Renée Villancher nie są wynikiem fantazji, a opowieścią o jej tragicznym życiu. Życiu, które było rezultatem miłości do pięknego Iwana. Młoda Francuska wyruszając z rosyjskim mężem i ich córeczką do Związku Radzieckiego miała obiecany raj. Obiecanki…

Sklepy cynamonowe, Bruno Schulz

Moja ocena: 9/10

Na krawędzi jawy i snu

Przebiegając jak w gorączce po ulicy Krokodyli i wchodząc do kolejnych tak podobnych do siebie sklepów w poszukiwaniu tego jednego, o którym wcześniej wydawało nam się, że atmosfera w nim jest w jakimś sensie dwuznaczna z powodu dziwnego zachowania subiekta i pań tam pracujących, czujemy jak obraz w naszej głowie gęstnieje i staje się coraz bardziej mglisty. Tak samo, jak we śnie, którego nie w pełni potrafimy sobie przypomnieć, bo ta ulica jest o „połowicznym i niezdecydowanym charakterze jej rzeczywistości”. Zresztą tak, jak cała fabuła „Sklepów cynamonowych”.

Skarby Biblioteki Brytyjskiej w Londynie

(Treasures of the British Library)

The British Library, Londyn

Stała ekspozycja „Skarby Biblioteki Brytyjskiej” to raj dla bibliofila.

Określenie „bibliofil” pochodzi od greckiego biblos – książka oraz phileo – kocham i oznacza… oczywiście miłośnika książek(!), który nie tylko lubuje się w samym zbieraniu, ale zna ich wartość kolekcjonerską lub ściśle tematyczną z interesującego go zakresu.
Jeśli jesteś takim właśnie czytelnikiem, to narodowa biblioteka w Londynie, jedna z największych w świecie, czeka na Ciebie!

Duet. Opowieść o Klarze i Robercie Schumannach, Elisabeth Kyle

Moja ocena: 5/10

Duet. Opowieść o Klarze i Robercie Schumannach

Podobno w każdym z nas tkwi geniusz lub ponadprzeciętne umiejętności w jakiejś dziedzinie. W każdym! Kwestia znalezienia tego w sobie. Hmm, tylko jak?

Może byłabym mistrzynią biathlonu, gdybym tylko spróbowała tego sportu. A może byłabym świetna jako poszukiwacz opali w Australii, gdybym tylko tam poleciała albo mogłabym zostać wirtuozem waltorni, której dotychczas nie miałam w ręku?

Bohaterowie książki „Duet” autorstwa Elisabeth Kyle mieli to szczęście, że znaleźli swoje powołanie i pasję. Powieść napisana jest z punktu widzenia Klary Wieck poczynając od jej dzieciństwa. Któż przypuszczałby, że dziewczynka nie potrafiąca mówić aż do 4 roku życia, po dotknięciu klawiszy fortepianu przemówi i… stanie się wybitną pianistką już jako kilkulatka?

Miejsce Urodzenia Szekspira w Stratford-Upon-Avon

(Shakespeare’s Birthplace)

 

Dom rodzinny Szekspira, Stratford-Upon-Avon

Czas ukrywa, zamazuje i przeinacza zdarzenia, których często nie możemy już dociec…

Z powodu tego iż William Szekspir, który uważany jest za jednego z najwybitniejszych angielskich twórców literatury, urodził się w XVI wieku, nie wiemy o nim wszystkiego i nie wiadomo czy odkryjemy kiedykolwiek niektóre z tajemnic historii. Dlatego niezwykle istotne jest zachowywanie dziedzictwa dotyczącego tak wybitnego dramaturga. Jednym z miejsc pielęgnowanych przez Anglików jest dom rodzinny Szekspira w Stratford nad rzeką Avon. To tam urodził się i wychowywał przyszły Wielki Bard.

Sumienie, Zbigniew Nienacki

Moja ocena: 8/10

Sumienie, Zbigniew Nienacki

„Sumienie może boleć, jakby było otwartą raną. Po jakimś czasie ów ból sumienia przenika do każdej myśli, w ustach nosimy uczucie niesmaku. 

Nocami budzi dławienie w gardle...".

Tak poważne zagadnienie u autora znanego z powieści dla młodzieży? Większość z obecnych ponad-40-latków zna Zbigniewa Nienackiego za sprawą jego serii o panu Samochodziku oraz filmów nakręconych na jej podstawie. Bywają też miłośnicy historyczno-fantastycznej serii „Dagome iudex”, ale pisarz jest autorem również erotyków oraz sztuk teatralnych.